ماده 1 - تمام افراد بشر آزاد به دنیا می آیند و از لحاظ حیثیت و حقوق با هم برابرند ، همه دارای عقل و وجدان می باشند و باید نسبت به یکدگر همچون اعضای یک خانواده رفتار کنند .
ماده 2 - شما به عنوان یک انسان می توانید بدون تمایز ، خصوصا از حیث نژاد ، رنگ ، جنسیت ، زبان ، مذهب ، عقیده سیاسی ، یا هر عقیده دیگر و همچنین ملیت ، ثروت ، ولادت یا هر موقعیت دیگر ، از تمامی حقوق و کلیه آزادی هایی که در اعلامیه حاضر ذکر شده است بهره مند شوید .
ماده 3 - شما به عنوان یک انسان ، بدون در نظر گرفتن نژاد ، رنگ ، جنسیت ، زبان ، مذهب ، عقیده سیاسی ، یا هر عقیده دیگر ، حق زندگی و امنیت شخصی دارید .
ماده 4 - احدی حق ندارد شما را به بندگی و بردگی بکشاند و داد و ستد بردگان به هر شکلی که باشد ممنوع است .
ماده 5 - هیچکس حق ندارد به هر بهانه ای شما را مورد ظلم و شکنجه و رفتار کیفری تحقیر آمیز ، موهن ، یا خلاف انسانیت و شان بشری قرار بدهد .
ماده 6 - شما به عنوان عضوی از جامعه حق دارید که در مقابل قانون ( فارق از عقیده سیاسی یا هر عقیده دیگر ، مذهب ، قومیت ، جنسیت ، رنگ پوست و ملیت ) صاحب شخصیت و حقوق اجتماعی باشید .
ماده 7 - همه در برابر قانون مساوی هستند و حق دارند بدون تبعیض و بالسویه از حمایت قانون برخوردار شوند . همه حق دارند در مقابل هر تبعیضی که ناقض اعلامیه حاضر باشد و علیه هر تحریکی که برای چنین تبعیضی به عمل آید به طور تساوی از حمایت قانون بهره مند شوند .
ماده 8 - شما حق دارید که در برابر اعمالی که حقوق اساسی شما را مورد تجاوز قرار می دهد درخواست رجوع به محاکم ملی صالحه نمایید و اگر در قانون اساسی کشور شما این حقوق نادیده گرفته می شود ، به مفاد اعلامیه جهانی حقوق بشر استناد و مطابق با این مفاد ، دادخواهی و عمل نمایید .
ماده 9 - احدی نمی تواند خودسرانه شما را توقیف ، حبس یا تبعید کند ، مگر آنکه ثابت کند که عمل شما معادل جرمی است که به نقض حقوق بشر انجامیده .
ماده 10 - شما با مساوات کامل حق دارید که به دعوای حقوقی خود در یک دادگاه عادلانه و بی طرف ، به صورت منصفانه و علنی رسیدگی کنید و تنها اتخاذ تصمیم در چنین دادگاهی را در باره حقوق و الزامات خود و اتهام جزایی ای که متوجه شما می باشد بپذیرید .
ماده 11 - الف - هر کس به بزهکاری متهم شده باشد بی گناه محسوب می شود ، تا مادامی که در جریان یک محکمه عمومی ، که در آن کلیه تضمین های لازم برای دفاع از او تامین شده باشد ، جرم او ثابت شود .
ب - هیچ کس برای انجام یا عدم انجام عملی که در هنگام ارتکاب آن عمل ، به موجب حقوق ملی یا بین المللی جرم شناخته نمی شده است محکوم نخواهد شد . و به همین دلیل ، هیچ مجازاتی ، شدید تر از آنچه که در موقع ارتکاب جرم بدان تعلق می گرفت ، در باره او اعمال نخواهد شد .
ماده 12 - احدی حق ندارد که در زندگی خصوصی ، امور خانوادگی ، اقامتگاه یا مکاتبات شما ، خودسرانه دخالت کند و شرافت و اسم شما را مورد حمله قرار بدهد . شما حق دارید که با استناد به مفاد این اعلامیه ، در مقابل این گونه مداخلات و حملات ، مورد حمایت قرار بگیرید .
ماده 13 - الف - شما به عنوان یک انسان حق دارید که در داخل هر کشوری آزادانه عبور و مرور کنید و محل اقامت خود را تعیین نمایید .
ب - شما حق دارید هر کشوری و از جمله کشور خود را ترک کنید و یا به کشور خود باز گردید .
ماده 14 - الف - شما به عنوان یک انسان حق دارید که در برابر تعقیب ، شکنجه و آزار ، پناهگاهی جستجو کنید و در کشور های دیگر پناه اختیار کنید .
ب - این ماده تنها شامل کسانی می شود که تعقیب آنها نه به دلیل جرم عمومی ، بلکه با انگیزه نقض حقوق پناهجو صورت می گیرد .
ماده 15 - الف - شما به عنوان یک انسان حق دارید که دارای تابعیت باشید .
ب - احدی نمی تواند خود سرانه شما را از حق تابعیت خود یا از حق تغییر تابعیت محروم کند .
ماده 16 - الف - هر زن و مردی حق دارند بدون هیچ محدودیتی از نظر نژاد ، ملیت ، تابعیت یا مذهب ، با یکدگر زناشوئی نموده و به هنگام انحلال آن ، زن و شوهر در کلیه امور مربوط به ازدواج دارای حقوق مساوی هستند .
ب - ازدواج باید با رضایت کامل و با انتخاب آزادانه زن و مرد واقع شود و کسی نمی تواند زن یا مرد را مجبور به ازدواج نماید .
پ - خانواده ، رکن طبیعی و اساسی جامعه می باشد و حق دارد از حمایت جامعه و دولت بهره مند گردد .
ماده 17 - الف - شما به عنوان عضوی از جامعه ، منفردا یا به طور اجتماعی حق مالکیت دارید .
ب - احدی نمی تواند خود سرانه و با دلائلی که ناقض مفاد اعلامیه جهانی حقوق بشر است ، شما را از حق مالکیت خود محروم کند .
ماده 18 - شما به عنوان یک انسان حق دارید که از آزادی فکر ، وجدان و مذهب بهره مند باشید و این حق ، شامل آزادی تغییر مذهب یا عقیده و ایمان و نیز شامل تعلیمات مذهبی و اجرای مراسم دینی است . شما حق دارید که از این حقوق یا به صورت عضویت در یک جمعیت عمومی و یا به طور خصوصی برخوردار باشید .
ماده 19 - شما به عنوان عضوی از جامعه ، حق آزادی عقیده و بیان دارید و حق مزبور شامل آن است که از داشتن عقاید خود بیم و اضطرابی نداشته باشید و در کسب اطلاعات و افکار و در اخذ و انتشار آن ، به تمام وسایل ممکن و بدون ملاحضات مرزی آزاد باشید .
ماده 20 - الف - شما به عنوان عضوی از جامعه ، حق دارید ، آزادانه ، مجامع و جمعیت های مسالمت آمیز تشکیل دهید .
ب - هیچ کس حق ندارد شما را مجبور به شرکت در اجتماع خاصی نماید و یا مجبور به پذیرفتن آن اجتماع نماید .
ماده 21 - الف - شما به عنوان عضوی از جامعه حق دارید که در اداره عمومی کشور خود ، خواه مستقیما و خواه با وساطت نمایندگانی که آزادانه انتخاب شده باشند شرکت داشته باشید .
ب - شما حق دارید با تساوی شرایط ، به مشاغل عمومی کشور خود در هر سطحی که نتیجه تلاش و پیشرفت طبیعی اجتماعی است دست یابید .
پ - اساس و منشاء قدرت حکومت ، اراده ملت است و این اراده باید به وسیله انتخاباتی ابراز گردد که از روی صداقت و به طور ادواری صورت بپذیرد .
انتخابات باید عمومی و با رعایت مساوات باشد و با رای مخفی یا به شیوه ای نظیر آن انجام گیرد که آزادی رای دهندگان را در انتخاب فرد یا افراد یا موضوع مورد نظر خود تضمین نماید .
ماده 22 - شما به عنوان عضوی از جامعه ، حق امنیت اجتماعی دارید و مجاز هستید که به وسیله مساعی ملی و همکاری بین المللی ، حقوق اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی خود را که لازمه مقام و نمو آزادانه شخصیت شماست ، با رعایت تشکیلات و منابع هر کشور به دست آورید .
ماده 23 - الف - شما به عنوان یک انسان حق دارید کار کنید ، کار خود را آزادانه انتخاب کنید و شرائط منصفانه و رضایت بخشی را برای کار خواستار باشید و در مقابل بیکاری مورد حمایت قرار بگیرید .
ب - شما به عنوان یک انسان حق دارید که بدون هیچ تبعیضی ، در مقابل کار مساوی ، اجرت مساوی دریافت کنید .
پ - شما به عنوان یک انسان حق دارید که مزد منصفانه و رضایت بخشی دریافت نمایید به نحوی که بتوانید زندگی خود و خانواده خود را موافق شئون انسانی تامین کنید و در صورت لزوم با اتکا به حمایت های اجتماعی ( که دولت مسئول آن می باشد ) رفاه و آسایش خود را فراهم آورید .
ت - شما حق دارید که به عنوان یک انسان ، برای دفاع از منافع صنفی خود با دیگران اتحادیه صنفی تشکیل دهید ، یا در اتحادیه های صنفی شرکت جویید .
ماده 24 - شما به عنوان یک انسان حق دارید ، استراحت ، فراغت و تفریح داشته باشید و به خصوص حق دارید که ساعات کار محدود و معقول و مرخصی های ادواری با اخذ حقوق کامل داشته باشید .
ماده 25 - الف - شما به عنوان یک انسان حق دارید که سطح زندگی ، سلامتی و رفاه خود و خانواده خود را از حیث خوراک ، مسکن و مراقبت های طبی و خدمات لازم اجتماعی تامین کنید و همچنین حق دارید که در مواقع بیکاری ، بیماری ، نقص عضو ، بیوگی ، پیری یا در موارد دیگری که به عللی خارج از اراده شما بوجود آمده ، از وسایل امرار معاش در سطحی آبرومندانه ، بهره مند شوید .
ب - مادران و کودکان حق دارند که از کمک ها و حمایت های ویژه بهره مند شوند . همه کودکان ، چه نتیجه یک ازدواج قانونی باشند و چه نباشند ، باید از حقوق و حمایت های مساوی برخوردار باشند .
ماده 26 - شما به عنوان یک انسان حق دارید که از آموزش و پرورش بهره مند باشید . آموزش و پرورش تا حدودی که مربوط به تعلیمات ابتدائی و اساسی است باید مجانی باشد . آموزش ابتدائی اجباری است ، آموزش حرفه ای باید عمومیت پیدا کند و آموزش عالی باید با شرائط تساوی کامل برای همه ملت فراهم باشد ( با هر رنگ ، قومیت ، نژاد ، عقیده ، جنسیت و مذهب ) تا هرکس بتواند بنا به استعداد خود از آن بهره بگیرد .
ماده 27 - الف - شما حق دارید در زندگی فرهنگی جامعه شرکت کنید ، از فنون و هنر ها متمتع گردید و در پیشرفت علمی و فوائد آن سهیم باشید .
ب - شما حق دارید از حمایت منافع معنوی و مادی آثار علمی ، فرهنگی یا هنری خود برخوردار باشید .
ماده 28 - شما به عنوان یک انسان و عضوی از جامعه حق دارید بکوشید تا در سطح جامعه خود و جامعه جهانی ، چنان سامان و نظامی حکم فرما گردد ، که حقوق و آزادی هایی که در این اعلامیه ذکر شده است برقرار شود .
ماده 29 - الف - شما تنها در مقابل جامعه ای وظیفه دارید که رشد آزاد و کامل شخصیت شما را میسر سازد .
ب - شما در اجرای حقوق و استفاده از آزادی های خود تا جائی مجاز هستید که قانون ، منحصرا به منظور شناسائی و رعایت آزادی و حقوق دیگران به جهت مقتضیات صحیح اخلاقی و نظم عمومی و رفاه همگانی در شرائط یک جامعه دمکراتیک تعیین نموده .
پ - این حقوق و آزادی ها ، در هیچ موردی ، نباید بر خلاف مقاصد و اصول مفاد اعلامیه جهانی حقوق بشر و اصول ملل متحد باشد .
ماده 2 - شما به عنوان یک انسان می توانید بدون تمایز ، خصوصا از حیث نژاد ، رنگ ، جنسیت ، زبان ، مذهب ، عقیده سیاسی ، یا هر عقیده دیگر و همچنین ملیت ، ثروت ، ولادت یا هر موقعیت دیگر ، از تمامی حقوق و کلیه آزادی هایی که در اعلامیه حاضر ذکر شده است بهره مند شوید .
ماده 3 - شما به عنوان یک انسان ، بدون در نظر گرفتن نژاد ، رنگ ، جنسیت ، زبان ، مذهب ، عقیده سیاسی ، یا هر عقیده دیگر ، حق زندگی و امنیت شخصی دارید .
ماده 4 - احدی حق ندارد شما را به بندگی و بردگی بکشاند و داد و ستد بردگان به هر شکلی که باشد ممنوع است .
ماده 5 - هیچکس حق ندارد به هر بهانه ای شما را مورد ظلم و شکنجه و رفتار کیفری تحقیر آمیز ، موهن ، یا خلاف انسانیت و شان بشری قرار بدهد .
ماده 6 - شما به عنوان عضوی از جامعه حق دارید که در مقابل قانون ( فارق از عقیده سیاسی یا هر عقیده دیگر ، مذهب ، قومیت ، جنسیت ، رنگ پوست و ملیت ) صاحب شخصیت و حقوق اجتماعی باشید .
ماده 7 - همه در برابر قانون مساوی هستند و حق دارند بدون تبعیض و بالسویه از حمایت قانون برخوردار شوند . همه حق دارند در مقابل هر تبعیضی که ناقض اعلامیه حاضر باشد و علیه هر تحریکی که برای چنین تبعیضی به عمل آید به طور تساوی از حمایت قانون بهره مند شوند .
ماده 8 - شما حق دارید که در برابر اعمالی که حقوق اساسی شما را مورد تجاوز قرار می دهد درخواست رجوع به محاکم ملی صالحه نمایید و اگر در قانون اساسی کشور شما این حقوق نادیده گرفته می شود ، به مفاد اعلامیه جهانی حقوق بشر استناد و مطابق با این مفاد ، دادخواهی و عمل نمایید .
ماده 9 - احدی نمی تواند خودسرانه شما را توقیف ، حبس یا تبعید کند ، مگر آنکه ثابت کند که عمل شما معادل جرمی است که به نقض حقوق بشر انجامیده .
ماده 10 - شما با مساوات کامل حق دارید که به دعوای حقوقی خود در یک دادگاه عادلانه و بی طرف ، به صورت منصفانه و علنی رسیدگی کنید و تنها اتخاذ تصمیم در چنین دادگاهی را در باره حقوق و الزامات خود و اتهام جزایی ای که متوجه شما می باشد بپذیرید .
ماده 11 - الف - هر کس به بزهکاری متهم شده باشد بی گناه محسوب می شود ، تا مادامی که در جریان یک محکمه عمومی ، که در آن کلیه تضمین های لازم برای دفاع از او تامین شده باشد ، جرم او ثابت شود .
ب - هیچ کس برای انجام یا عدم انجام عملی که در هنگام ارتکاب آن عمل ، به موجب حقوق ملی یا بین المللی جرم شناخته نمی شده است محکوم نخواهد شد . و به همین دلیل ، هیچ مجازاتی ، شدید تر از آنچه که در موقع ارتکاب جرم بدان تعلق می گرفت ، در باره او اعمال نخواهد شد .
ماده 12 - احدی حق ندارد که در زندگی خصوصی ، امور خانوادگی ، اقامتگاه یا مکاتبات شما ، خودسرانه دخالت کند و شرافت و اسم شما را مورد حمله قرار بدهد . شما حق دارید که با استناد به مفاد این اعلامیه ، در مقابل این گونه مداخلات و حملات ، مورد حمایت قرار بگیرید .
ماده 13 - الف - شما به عنوان یک انسان حق دارید که در داخل هر کشوری آزادانه عبور و مرور کنید و محل اقامت خود را تعیین نمایید .
ب - شما حق دارید هر کشوری و از جمله کشور خود را ترک کنید و یا به کشور خود باز گردید .
ماده 14 - الف - شما به عنوان یک انسان حق دارید که در برابر تعقیب ، شکنجه و آزار ، پناهگاهی جستجو کنید و در کشور های دیگر پناه اختیار کنید .
ب - این ماده تنها شامل کسانی می شود که تعقیب آنها نه به دلیل جرم عمومی ، بلکه با انگیزه نقض حقوق پناهجو صورت می گیرد .
ماده 15 - الف - شما به عنوان یک انسان حق دارید که دارای تابعیت باشید .
ب - احدی نمی تواند خود سرانه شما را از حق تابعیت خود یا از حق تغییر تابعیت محروم کند .
ماده 16 - الف - هر زن و مردی حق دارند بدون هیچ محدودیتی از نظر نژاد ، ملیت ، تابعیت یا مذهب ، با یکدگر زناشوئی نموده و به هنگام انحلال آن ، زن و شوهر در کلیه امور مربوط به ازدواج دارای حقوق مساوی هستند .
ب - ازدواج باید با رضایت کامل و با انتخاب آزادانه زن و مرد واقع شود و کسی نمی تواند زن یا مرد را مجبور به ازدواج نماید .
پ - خانواده ، رکن طبیعی و اساسی جامعه می باشد و حق دارد از حمایت جامعه و دولت بهره مند گردد .
ماده 17 - الف - شما به عنوان عضوی از جامعه ، منفردا یا به طور اجتماعی حق مالکیت دارید .
ب - احدی نمی تواند خود سرانه و با دلائلی که ناقض مفاد اعلامیه جهانی حقوق بشر است ، شما را از حق مالکیت خود محروم کند .
ماده 18 - شما به عنوان یک انسان حق دارید که از آزادی فکر ، وجدان و مذهب بهره مند باشید و این حق ، شامل آزادی تغییر مذهب یا عقیده و ایمان و نیز شامل تعلیمات مذهبی و اجرای مراسم دینی است . شما حق دارید که از این حقوق یا به صورت عضویت در یک جمعیت عمومی و یا به طور خصوصی برخوردار باشید .
ماده 19 - شما به عنوان عضوی از جامعه ، حق آزادی عقیده و بیان دارید و حق مزبور شامل آن است که از داشتن عقاید خود بیم و اضطرابی نداشته باشید و در کسب اطلاعات و افکار و در اخذ و انتشار آن ، به تمام وسایل ممکن و بدون ملاحضات مرزی آزاد باشید .
ماده 20 - الف - شما به عنوان عضوی از جامعه ، حق دارید ، آزادانه ، مجامع و جمعیت های مسالمت آمیز تشکیل دهید .
ب - هیچ کس حق ندارد شما را مجبور به شرکت در اجتماع خاصی نماید و یا مجبور به پذیرفتن آن اجتماع نماید .
ماده 21 - الف - شما به عنوان عضوی از جامعه حق دارید که در اداره عمومی کشور خود ، خواه مستقیما و خواه با وساطت نمایندگانی که آزادانه انتخاب شده باشند شرکت داشته باشید .
ب - شما حق دارید با تساوی شرایط ، به مشاغل عمومی کشور خود در هر سطحی که نتیجه تلاش و پیشرفت طبیعی اجتماعی است دست یابید .
پ - اساس و منشاء قدرت حکومت ، اراده ملت است و این اراده باید به وسیله انتخاباتی ابراز گردد که از روی صداقت و به طور ادواری صورت بپذیرد .
انتخابات باید عمومی و با رعایت مساوات باشد و با رای مخفی یا به شیوه ای نظیر آن انجام گیرد که آزادی رای دهندگان را در انتخاب فرد یا افراد یا موضوع مورد نظر خود تضمین نماید .
ماده 22 - شما به عنوان عضوی از جامعه ، حق امنیت اجتماعی دارید و مجاز هستید که به وسیله مساعی ملی و همکاری بین المللی ، حقوق اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی خود را که لازمه مقام و نمو آزادانه شخصیت شماست ، با رعایت تشکیلات و منابع هر کشور به دست آورید .
ماده 23 - الف - شما به عنوان یک انسان حق دارید کار کنید ، کار خود را آزادانه انتخاب کنید و شرائط منصفانه و رضایت بخشی را برای کار خواستار باشید و در مقابل بیکاری مورد حمایت قرار بگیرید .
ب - شما به عنوان یک انسان حق دارید که بدون هیچ تبعیضی ، در مقابل کار مساوی ، اجرت مساوی دریافت کنید .
پ - شما به عنوان یک انسان حق دارید که مزد منصفانه و رضایت بخشی دریافت نمایید به نحوی که بتوانید زندگی خود و خانواده خود را موافق شئون انسانی تامین کنید و در صورت لزوم با اتکا به حمایت های اجتماعی ( که دولت مسئول آن می باشد ) رفاه و آسایش خود را فراهم آورید .
ت - شما حق دارید که به عنوان یک انسان ، برای دفاع از منافع صنفی خود با دیگران اتحادیه صنفی تشکیل دهید ، یا در اتحادیه های صنفی شرکت جویید .
ماده 24 - شما به عنوان یک انسان حق دارید ، استراحت ، فراغت و تفریح داشته باشید و به خصوص حق دارید که ساعات کار محدود و معقول و مرخصی های ادواری با اخذ حقوق کامل داشته باشید .
ماده 25 - الف - شما به عنوان یک انسان حق دارید که سطح زندگی ، سلامتی و رفاه خود و خانواده خود را از حیث خوراک ، مسکن و مراقبت های طبی و خدمات لازم اجتماعی تامین کنید و همچنین حق دارید که در مواقع بیکاری ، بیماری ، نقص عضو ، بیوگی ، پیری یا در موارد دیگری که به عللی خارج از اراده شما بوجود آمده ، از وسایل امرار معاش در سطحی آبرومندانه ، بهره مند شوید .
ب - مادران و کودکان حق دارند که از کمک ها و حمایت های ویژه بهره مند شوند . همه کودکان ، چه نتیجه یک ازدواج قانونی باشند و چه نباشند ، باید از حقوق و حمایت های مساوی برخوردار باشند .
ماده 26 - شما به عنوان یک انسان حق دارید که از آموزش و پرورش بهره مند باشید . آموزش و پرورش تا حدودی که مربوط به تعلیمات ابتدائی و اساسی است باید مجانی باشد . آموزش ابتدائی اجباری است ، آموزش حرفه ای باید عمومیت پیدا کند و آموزش عالی باید با شرائط تساوی کامل برای همه ملت فراهم باشد ( با هر رنگ ، قومیت ، نژاد ، عقیده ، جنسیت و مذهب ) تا هرکس بتواند بنا به استعداد خود از آن بهره بگیرد .
ماده 27 - الف - شما حق دارید در زندگی فرهنگی جامعه شرکت کنید ، از فنون و هنر ها متمتع گردید و در پیشرفت علمی و فوائد آن سهیم باشید .
ب - شما حق دارید از حمایت منافع معنوی و مادی آثار علمی ، فرهنگی یا هنری خود برخوردار باشید .
ماده 28 - شما به عنوان یک انسان و عضوی از جامعه حق دارید بکوشید تا در سطح جامعه خود و جامعه جهانی ، چنان سامان و نظامی حکم فرما گردد ، که حقوق و آزادی هایی که در این اعلامیه ذکر شده است برقرار شود .
ماده 29 - الف - شما تنها در مقابل جامعه ای وظیفه دارید که رشد آزاد و کامل شخصیت شما را میسر سازد .
ب - شما در اجرای حقوق و استفاده از آزادی های خود تا جائی مجاز هستید که قانون ، منحصرا به منظور شناسائی و رعایت آزادی و حقوق دیگران به جهت مقتضیات صحیح اخلاقی و نظم عمومی و رفاه همگانی در شرائط یک جامعه دمکراتیک تعیین نموده .
پ - این حقوق و آزادی ها ، در هیچ موردی ، نباید بر خلاف مقاصد و اصول مفاد اعلامیه جهانی حقوق بشر و اصول ملل متحد باشد .
ماده 30 - هیچ یک از مفاد اعلامیه حاضر نباید طوری تفسیر شود که متضمن حقی ویژه برای دولت یا جمعیت یا فردی بشود که بتواند به موجب آن ، هریک از مفاد این اعلامیه را نقض کرده و از میان ببرد .
